Lęk nerwicowy

Lęk jest zjawiskiem powszechnym w przeżyciach człowieka, toteż można się słusznie spodziewać, że w przypadkach, kiedy przeżycia te wykraczają poza tzw. normę, występować będzie on częściej i z większym nasileniem. Lęk nie jest objawem specyficznym dla nerwic, występuje on w różnych zaburzeniach psychicznych. W każdej jednak nerwicy występuje, tworząc jakby punkt krystalizacyjny dla innych objawów.

Postacie lęku nerwicowego

Nerwicowy lęk pojawia się najczęściej w trzech postaciach:

  1. stałej (nieokreślonego niepokoju),
  2. napadowej (w formie ataków, z silnymi zaburzeniami wegetatywnymi),
  3. zlokalizowanej (gdy lęk odnosi się do określonej części ciała lub konkretnej sytuacji).

Nieokreślony niepokój

Nieokreślony niepokój należy do najczęściej spotykanych form w nerwicach, występujących współcześnie i w naszej cywilizacji. Trudno jest precyzyjnie określić to uczucie, chory odczuwa stałe wewnętrzne napięcie, jakby miało go spotkać coś zagrażającego. Czasami niepokój koncentruje się na jakichś drobnych trudnościach i konfliktach, które urastają wówczas do ogromnych problemów. Stałe wewnętrzne napięcie odbija się na czynnościach układu endokrynno-wegetatywnego. Układ ten jest stale przygotowany do walki i ucieczki, co z kolei na zasadzie błędnego koła prowadzi do wzrostu wewnętrznego napięcia.

Gwałtowny atak lęku

Niekiedy lęk przejawia się w formie gwałtownych ataków, trwających od kilku minut do kilku godzin, połączonych z silnymi objawami wegetatywnymi: biciem serca, silnym poceniem się, biegunką, częstym oddawaniem moczu. Chorzy mają często uczucie, ze za chwilę umrą lub zwariują.

Lęk zlokalizowany

Lęk zlokalizowany polega na tym, że uczucie to koncentruje się na różnych przedmiotach, które nie mają zwykle nic wspólnego z jego powstaniem. Przedmiotem tym może być własne ciało czy określona sytuacja. W pierwszym przypadku dochodzi do takiej sytuacji, że źródłem niepokoju stają się poszczególne narządy ciała: mózg, serce, przewód pokarmowy, genitalia. Chory całą uwagę koncentruje na bodźcach płynących z tych części ciała, dostrzega niepokojące go objawy, które zwłaszcza ujawniają się w zespołach hipochondrycznych. W drugim przypadku lęk może koncentrować się wokół określonych sytuacji (fobie), wokół uporczywych myśli (nerwica natręctw) czy przymusowych czynności.

Podział lęku nerwicowego ze względu na genezę

Ze względu na wywołującą sytuację (geneza lęku) można wyróżnić gatunki lęku:

Monika Drewnowska