Nerwica histeryczna

Nerwica histeryczna to najstarsza postać nerwicy charakteryzująca się nagłym początkiem z równie nagłym ustąpieniem zaburzeń. Uważa się, że ten rodzaj nerwicy stanowi niedojrzały mechanizm obronny radzenia sobie z emocjami i nierozwiązanym konfliktem.

W nerwicy histerycznej dochodzi do częściowej lub całkowitej utraty integracji między wspomnieniami z przeszłości, poczuciem własnej tożsamości, bezpośrednimi wrażeniami czuciowymi i świadomą kontrolą ruchów ciała.

Postacie nerwicy histerycznej

Wyróżnia się dwie postacie nerwicy histerycznej:

  1. postać dysocjacyjna

    W postaci dysocjacyjnej dochodzi rozpadu związku pomiędzy poszczególnymi funkcjami ośrodkowego układu nerwowego, psychiki lub osobowości. Poszczególne elementy funkcjonują niezależnie od siebie, co prowadzi do dezorganizacji świadomości.

    Mechanizm dysocjacji (odszczepienia) polega na uzewnętrznieniu się zwykle tłumionej części psychiki - "drugiego ja", która uzyskuje własną autonomię i zaczyna sterować poszczególnymi procesami psychicznymi lub fizycznymi. Chory ma wrażenie, że coś (konflikt, kompleks) kieruje jego zachowaniem. Dominującymi objawami są więc zaburzenia w świadomości (czas, miejsce), pamięci (amnezja wsteczna, wysepkowa) i spostrzegania.

  2. postać konwersyjna

    Postać konwersyjna powstaje w wyniku zamiany problemów emocjonalnych na objawy somatyczne. Zaburzenia dotyczą wzmożenia lub zahamowania funkcji czuciowych, ruchowych czy psychicznych.

    Mogą pojawić się więc charakterystyczne objawy takie jak: zniesienie czucia w pochwie (anorgazmia) czy gardle, mutyzm (zahamowanie mowy - chory milczy jednak za pomocą mimiki czy gestów nawiązuje kontakt z otoczeniem) lub nadmierna gadatliwość, jąkanie histeryczne (charakterystyczny jest tu dramatyczny przebieg mówienia, któremu towarzyszy silne czerwienienie, krzywienie się itp.), zawężenie pola widzenia, kurczowe zaciskanie powiek, utrata smaku, węchu (nawet ostrych zapachów), tiki (szczególnie intensywne mruganie powiekami), niedowłady, porażenia narządów mowy, kończyn (charakterystyczne dla porażeń histerycznych jest możliwość wykonywania ruchu porażoną kończyną w momencie gdy chory nie skupia na niej swojej uwagi), intensywne dolegliwości bólowe ograniczające się do jednego miejsca, szczególnie dotyczy to głowy, serca, brzucha, genitali (cechą charakterystyczną bóli histerycznych jest ich uporczywość i oporność na farmakologiczne środki przeciwbólowe) i in.

Przyczyny nerwicy histerycznej

Przyczyną nerwicy histerycznej są stale powtarzające się sytuacje trudne, z którymi osoba się styka i nie potrafi im się przeciwstawić. Wystąpienie nerwicy histerycznej może być też wynikiem jednorazowej bardzo silnej reakcji na sytuację zagrażającą własnemu życiu lub bliskim osobom. Zaburzenia mogą być również związane czasowo z wydarzeniami urazowymi jakie miały miejsce u osoby.

Obecnie tego typu reakcje nerwicowe występują szczególnie w sytuacjach roszczeniowych, kiedy chory stara się uzyskać rentę. Gdzie wraz ze wzrostem poczucia krzywdy i słuszności sprawy o którą walczy nasilają się jego objawy nerwicowe, a wyzdrowienie staje się dla niego niemożliwe, gdyż podważałoby słuszność jego starań.

Uważa się, że zaburzenie rozwija się na bazie osobowości histeroidalnej.

Leczenie nerwicy histerycznej

Jedną z najpowszechniejszych metod leczenia nerwicy histerycznej jest odreagowanie, wyładowanie stłumionych przez klienta uczuć. Dokonuje się to poprzez powtórzenie przeżyć będących powodem nerwicowej reakcji za pomocą hipnozy czy w trakcie rozmowy z terapeutą.

Aleksandra Bulińska