Nerwica - historyczne tło

Termin nerwica wprowadzony został w XVII wieku przez szkockiego neuropatologa - Cullena, dla wyodrębnienia zaburzeń w genezie i przebiegu których nie stwierdzono zmian strukturalnych w narządach i układach organizmu. Mimo licznych skarg pacjenta na stan zdrowia somatycznego w badaniu medycznym nie stwierdza się zmian organicznych. Zaburzeniu ulegają natomiast liczne funkcje z przewagą zmian w zakresie procesów emocjonalnych.

Pierwszą spójną i całościową próbą zrozumienia mechanizmów psychogenezy zaburzeń czynnościowych - przede wszystkim nerwicowych - była koncepcja psychoanalityczna. Jej podstawowy zarys opublikował Zygmunt Freud w 1895 roku w książce pt. Studien über Hysterie. Wraz z upływem czasu i z rozwojem teorii psychoanalitycznych również rozumienie nerwicy podlegało licznym modyfikacjom i uzupełnieniom, nadal jednak pozostaje podstawowym modelem opisu psychopatologii tych zaburzeń. Najogólniej można za Freudem powiedzieć, że nerwice są chorobami ego. Stanowią wynik konfliktu wewnątrzpsychicznego między ego a innymi sferami psychiki człowieka - id i superego. Konflikty te mogą być unieświadomione - wyparte i wyrażać się w zaburzeniach nerwicowych.

Ważny wkład w rozumienie nerwicy wniósł profesor Antoni Kępiński w monografii pt. Psychopatologia nerwic. Ten znakomity psychiatra łączy w tej książce myślenie przyrodniczo - matematyczne z myśleniem humanistycznym, filozoficznym i psychologicznym. Wprowadza on niezwykle obrazowo w świat przeżyć neurotyka, w genezę jego zaburzeń.

Obecnie termin nerwica jest stosowany w odniesieniu do zaburzeń niepsychotycznych, czynnościowych, psychogennych, które charakteryzuje przewlekły przebieg, występowanie wielu różnych symptomów, często bardzo intensywnych i sprawiających choremu znaczne cierpienie. Od psychoz nerwice różnią się zachowaniem krytycyzmu wobec występujących objawów oraz brakiem zniekształcenia rzeczywistości w postaci urojeń i omamów. Zaburzenia te ze względu na objawy i przyczyny należą do zaburzeń psychicznych.

Monika Drewnowska